jeni duke lexuar...
Leksione, Të ndryshme

Pak histori…

Në formë të përmbledhur këtu shtjellohet historia pasionante e kompjuterave elektronikë, që simbolikisht mund të thuhet se zë fill tek kokrra e vogël e rrërrës…

Këtu më poshtë do te ndalemi vetem ne kompjuterat elektronike, nderkohe qe makina e pare llogaritese mekanike u krijua me 1623 nga Wilhelm Schickard e pasuar nga ajo e krijuar prej Blaise Pascal ne vitin 1642 (shih Schickard versus Pascal) .

Për më shumë ju ftoj të  vizitoni Muzeun e Historisë së Kompjuterave ose Wikipedia/historia e kompjuterave.

Një nga referncat më të plota në lidhje me historinë e Internetit, do ta gjeni në Internet -Hall-of-Fame.

Gjenerata e pare e kompjuterave elektronike

1946 (filloi me 1943)

ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Calculator) u krijua në Moore School of Electrical Engineering në Universitetin e Pensilvanisë (University of Pensylvannia, Philadelphia), i konceptuar nga John Mauchly dhe Presper Eckert.

ENIAC

Hardware :

Llampa elektronike, MTBF –  koha mesatare ndermjet dy difekteve-  e rendit 15 minuta. Peshonte 30 ton dhe perbehej nga 18.000 llampa elektronike. Përmbante 20 regjistra me gjatësi 10 digit; shpejtësia e veprimeve ishte 1900 mbledhje në sekondë; kostoja : 500.000 $

Programet (software) :

Programim në gjuhë makinë nëpërmjet 6000 çelsave dhe tonelata me tela…

Perdorimi :

Llogaritja e tabelave balistike, qellime ushtarake etj.

MooreSchool University of Pensilvania

MooreSchool at University of Pensilvania ose “Materniteti” i kompjuterave modernë

Shënim : ENIAC (Electronic Numerical Integrator And Computer) është konsideruar si kompjuteri i parë elektronik. Juridikisht kjo nuk është më e vërtetë që prej 19 tetorit të vitit 1973, kur Gjykata Amerikane e Distriktit të Minesotës vendosi që  ky  primat i përket  kompjuterit Atanasoff–Berry Computer (ABC). Gjykata mori këtë vendim, pasi ENIAC i Mauchly dhe Eckert, u cilësua si vazhdim i idesë fillestare të Dr. John Vincent Atanasoff. Çështja gjyqësore që njihet si  “Honeywell vs. Sperry Rand , dhe është ndër çështjet e para gjyqësore në industrinë e kompjuterave.

Në mesin e viteve ’90, John Gustafson ndërmori projektin per rikrijimin e ABC-së, i cili këtu tregohet i plotë.

——————

Këtu më poshtë është kopja e një fushate publicitare e vitit 1946 që ka për qëllim nxitjen e rekrutimeve,  të ndërmarrë prej Ushtrisë Amerikane (US Army), e cila vendos në plan të parë ENIAC si dëshmi për të treguar se çfarë US Army është e aftë të realizojë.

ENIAC- Fushate Reklame e US ARMY, viti 1946

Shenim : Nje nga projektet me te rendesishme te kesaj periudhe ishte projekti EDVAC (Electronic Discrete Variable Computer) parimet baze te te cilit u publikuan nga John Von Neumann ne vitin 1945. Sipas ketij projekti, programi regjistrohej ne kujtese se bashku me te dhenat. Klikoni KETU per te pare “First Draft of a Report on the EDVAC” nga Von Neuman.  EDVAC u realizua praktikisht ne 1949. Filloi nga puna ne 1951 dhe u perdor deri ne 1961.

John Von Neuman dhe EDVAC

Këtu më poshtë, në youtube.com, është biografia relativisht e plotë në gjuhën italiane, e John Von Neumann.

Gjenerata e dyte

1955

IBM 704 – 7094

Hardware :

Transistorë dhe qarqe te stampuar

Programet (software) :

Sistem shfrytezimii tipit  « batch », programim ne asembler, me pas ne FORTRAN

Perdorimi :

Llogaritje numerike

Gjenerata e trete

1964

IBM 360, CDC 6000, te ndjekur nga minikompjuterat  (PDP 11)

Hardware :

Qarqe te integruar, paralelizem ne ekzekutimin e instruksioneve per te rriur shpejtesine

Programet (software) :

Kompilatore te gjuheve te prorgramimit : : FORTRAN 56, Cobol 60, Algol 60, ndjekur nga  Basic 64, APL 69, Lisp, Pascal 69, C 70. Siteme shfrytezimi me ndarje kohe, minikompjutera (OS Unix 1970).

Perdorimi :

Kompjutera qendrore te ndermarrjeve/institucioneve (mainframe); kompjutera te spacializuar per adminisitrim biznesi ose llogaritje matematikore.

Gjenerata e katert

1976

Mikrokopjuterat Apple II (1978), ndjekur nga IBM PC (1981)

Hardware :

Mikroprocesore VLSI (Very Large Scale Integration) krijuar per here te pare nga Intel me 1971 (Intel 4004) : 1 MHz, 1KB – 8 KB RAM.

Programet (software) :

Aplikime te manipulimit te tabelave dhe texteve. OS (Operating System) mainframe, perdorimi i kujteses virtuale.

Perdorimi :

Mikrokompjutera personale. Sherbimet informatike te ndermarrjeve/institucioneve jane te perqendruar ne qendra te posaçme (infocentre).

Steve Jobs dhe Steve Wozniak

Gjenerata e peste

1984

Macintosh, workstation Sun

Hardware :

Mikroprocesore 16 bite: 8 MHz, 512KB – 1MB RAM.

Programet (software) :

Sisteme shfrytezimi per PC (MSDOS) dhe MacOS, i cili perdor nderfaqe grafike me ikona dhe mouse.

 Perdorimi :

Mikrokompjutera individuale, shfaqen progresivisht rrjetat lokale (LAN). Ndermarrjet ndjekin politiken e decentralizimit te sherbimeve informatike (downsizing).

Gjenerata e gjashte

1992

PC Wintel

Hardware :

Mikroprocesore : 33 MHz, 640 KB – 4Mo  RAM (1992), 10 Milion transistore, 1GHz, 128MB RAM

Superkompjutera : 150 Gigaflops (Fujitsu VPP 700, 1999)

Programet (software) :

Explorer per WEB(1994), e-mail, mutimedia, image 3D

Perdorimi :

Kompjuterat perdoren masivisht, nderkohe qe rritja e fuqise llogaritese mundeson perpunimin e imazheve dhe zerit.

World Wide Web (1991 nga Tim Berners-Lee) perdoret masivisht qe prej 1994.

Këtu është një dokument ku përshkruhen hapat e parë të ARPANET, ose aty ku gjenden fillimet e Internetit.

Gjenerata aktuale

2010-2016

Procesorë “multicore”, Windows 10, iOS9, Android, iPhone, iPad, “data centers” dhe “cloud computing”.

Konsiderohet si “PostPC Era“, pasi dominimi i PC-ve, megjithëse ato janë ende mjaft të pëdorëshme, po zbehet nga masivizimi i “Personal Mobile Devices” (PMD), si p.sh. iPhone, iPad, në përgjithësi smartphones dhe tableta. Mobliteti bën të domosdoshëm ekzistencën e “Warehouse Scale Computers” ( mijra servera që ofrojnë shërbime nëpërmjet Internetit).

Hardware :

Procesorë 4-20 core ,  komunikim pa përcjellës (wi-fi, 3G dhe 4G), SSD (Solid State Disks), “mobile smart devices”, “Multi touch screens”.

Superkompjutera  : Cray X1 arrin 52,4 Teraflops (ne fillim te  2003)

Aktualisht kompjuteri më i shpejtë në botë i cilësuar si i tillë më 14 qershor 2012 prej Top500 (www.top500.org) është IBM BlueGene/Q. I quajtur “Sequoia”. Sistemi me të tillë kompjutera instaluar në Department of Energy’s Lawrence Livermore National Laboratory-USA, arrin performancën 16.32 petaflops (PFLOPS) = 16.32 x109 MFLOPS. IBM BlueGene/Q përdor procesorin IBM PowerPC A2, i cili është një procesor 64 bit me 16 core. Sequoia, në momentin e testimit, përbëhej nga 98304 nyje llogaritëse (procesorë) ose 1.572.864 core. Madhësia e tij është 280 m2 dhe konsumon 7.9 megawatt.

Programet (software) :

Virtualizim (VMWare, Windows 2008 Hyper-V), aplikime të përqëndruara në “Cloud”.

Përdorimi :

Në sajë të komunikimit, gjithmonë më të shpejtë dhe të sigurtë, në Internet, aplikime dhe të dhëna përqëndrohen përherë e më shumë në “cloud” dhe në “data centers”. Rrjetet sociale (Facebook, Twitter etj.) fitojnë popullaritet të shpejtë duke bashkuar virtualisht njerëzit. Mobiliteti ofrohet gjithmonë e më shumë si një mundësi duke bërë që të dhënat tona të përqëndohen në qëndra gjigande të dhënash dhe aplikimesh. A mos po përjetojmë vallë rikthimin e “mainframe-ve” modernë?

Efektet e teknologjisë në jetën tonë: Lexoni këtë “ekstrakt” të shkëputur prej librit “Blown to bits“, të Hal Abelson, Ken Ledeen, Harry Lewis.

Steve Jobs (Apple) dhe Bill Gates (Microsoft)

A ekziston nje ligjesi sipas se ciles  zhvillohet ky evolucion i informatikes?

Ne vitin 1965 Gordon Moore ne nje artikull verente se kompleksiteti i komponenteve elektronike dyfishohej per çdo vit dhe se kjo tendence do te ruhej edhe te pakten per 10 vjet.

Ne vitin 1975 Moore rishikonte kete tendence duke konkluduar se dyfishimi i dendesise se komponenteve arrihej ne nje peridhe 18 mujore. Pra, sipas tij, tendeca e rritjes ka nje pjeresi me te vogel, por ajo do te ishte e tille per nje kohe te gjate.

Keto parashikime te Moore jane konsideruar si “ligji i Moore”( “Moore’s Law.”), i cili thote se “ densiteti i qarqeve gjysmeperçues dyfishohet çdo 18 muaj ose katerfishohet çdo tre vjet”. Matamatikisht kjo do te shprehej :

Qarqe per “chip”= 2(viti-1975)/1.5

Ne vitin 1995 Gordon Moore duke krahasuar evolucionin e kujtesave DRAM dhe mikroporocesoreve verente se rritja e densitetit te ketyre komonenteve ishte mjaft afer parashikimeve te tij te bera shume vite me pare.

Ne figuren e meposhteme ilustrohet « ligji i Moore » per rastin e mikroprocesoreve Intel.

Per me shume detaje rreth “ligjit te Moore” lexoni KETU.

MikroProcesor Viti i prodhimit Nr. i transistoreve
4004 1971 2,250
8008 1972 2,500
8080 1974 5,000
8086 1978 29,000
80286 1982 120,000
Intel386™ processor 1985 275,000
Intel486™ processor 1989 1,180,000
Intel® Pentium® processor 1993 3,100,000
Intel® Pentium® II processor 1997 7,500,000
Intel® Pentium® III processor 1999 24,000,000
Intel® Pentium® 4 processor 2000 42,000,000
Intel® Itanium® processor 2002 220,000,000
Intel® Itanium® 2 processor 2003 410,000,000
Core Duo 2006 151.000.000
Core2 2006 291.000.000
Core i7 2008 730.000.000
Xeon Nahlem-X 2010 2.300.000.000
62-Core Xeon Phi 2012 5.000.000.000
Intel Xeon E5-2600 V4 2016 7.200.000.000

Diskutim

Ende pa komente.

Lini një Përgjigje

Ju lutemi, bëni hyrjen me një nga këto metoda që të postoni komentin tuaj:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Google+

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshojeni )

Po lidhet me %s

Këtë e pëlqejnë %d blogues: